bedrog kan ons de ogen openen!

• de kunstlobby, 8 april 2000
zwerver
“Passiespelen op zoek naar Jezus!” Een krantenkop. Zoals velen. Ze prikkelen. Wat wordt er bedoeld? Waar gaat het over? Bij lezing wordt de nieuwsgierigheid getart. Op het eerste gezicht, komt het beeld naar voren van een groep van mensen welke via het passiespel op zoek gaat naar de persoon van Jezus. Bij nadere beschouwing echter blijkt: er heeft zich nog geen geschikte kandidaat gemeld die de rol van Jezus in een op te voeren Passiespel kan vervullen!

De Franse schrijfster Nathalie Sarraute schreef eens: “Men heeft de taal nog niet uitgevonden die in één keer kan zeggen wat men in een oogwenk waarneemt.” In het voorgaande gaat het daar om: wat we in een oogwenk ‘snellen’ is niet wat de schrijver ons wil zeggen. Iets, dat zeker ook op gaat als het de kunst betreft. Niets is eigenlijk moeilijker eigen te maken dan de kunst waarnemen.

Kunst is bewerkte waarheid. Bedrog zo u wilt. Maar, het bedrog heeft ook zijn goede kanten: het kan ons de ogen openen! Herman Pieter Belcampo zei het eens zo: “De kunst begint pas waar de waarheid ophoudt.”

Máár, waarheid is zelden zuiver en nooit eenvoudig. Ze is als een geslepen diamant: heeft vele facetten. Waarheid kunnen we proeven, voelen en zien. Zoals we kunst proeven, voelen en zien! De kunstenaar heeft zijn waarheid gehoord, begrepen, geprezen en verwerkt en vervolgens tot iets van zichzelf gemaakt. Er zijn of haar eigen verbeelding aan gegeven. Zo ook moeten wij de de Franse schrijver Francois Mauriac begrijpen als hij schrijft dat “de kunstenaar het met de waarheid niet nauw neemt, maar dat zijn kunst oprecht is.” Ik denk dat dáár ook de kracht ligt van de kunstenaar. Dat hij of zij zich vooral laat leiden door de waarheden die persoonlijk zijn ontdekt. Of, zoals de Duitse filosoof (Theodoor Wiesengrund) Adorno het zegt: “Kunst is magie, bevrijd van de leugen waarheid te zijn”. Persoonlijk voeg ik daar aan toe: “en de waarheid kan soms onwaarschijnlijk zijn!”

“De waarachtige kunstenaar ontdekt, ook in het uiterlijk zeer alledaagse, het onalledaagse, het bijzondere (H. Marsman).” Kunst immers, is geen papje, geen snoepje waarvoor je alleen je bek open hoeft te doen. Het is vooral een kwestie van aandacht en geconcentreerde energie. Een ontdekkingstocht naar de ware bedoeling van de kunstenaar. Een waarheid, een bedoeling die wij, op het eerste gezicht, – en vaak ook bij nadere beschouwing -, niet direct zien, voelen of proeven. Juist daarom is echte kunst in staat ons zenuwachtig te maken. Wat bedoelt hij of zij? Wat beweegt hem of haar?

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s