effe een leffie doen…

• opening galerie lef, 21 mei 2000
bier
“Effe een leffie doen!” Kent u die uitdrukking? Ik las hem, – toevallig -, in een boek over de oorsprong en verklaring van de Nederlandse taal. Onlangs. In een boekwinkel. Het type winkel waarin ik graag vertoef. De betekenis ervan: iets gewaagds doen. Iets doen, waar LEF voor nodig is! Lef, synoniem van en voor durf, dapper, moed!

U vraagt zich misschien af, wat een politicus doet bij een gelegenheid als deze. En nog wel als gastspreker ook! Want, zoals de Oostenrijkse schrijver Peter Handke ooit schreef: “Wat veel politici niet in hun hoofd hebben, hebben ze veelal in hun strottehoofd.” Of, om het met de Nederlandse letterkundige Jan Greshoff te zeggen: “Er zijn twee soorten politici: zij die hun taal gebruiken om hun gedachten te verbergen en zij die hun taal gebruiken om te verbergen dat zij geen gedachten hebben.”

Het getuigt dus van LEF dat de organisator dit waagstuk met zo een potentieel leeghoofd begint. Waarbij ik mij haast – dankbaar voor de geboden gelegenheid tot rehabilitatie – op te merken dat de keuze voor een politicus als gastspreker bij een bijzondere gebeurtenis als deze ook weer niet zó vreemd is. Want er is meer overeenkomst tussen politiek en kunst dan u zich wellicht realiseert! Kunstenaars en politici kunnen alleen hun best doen: bijval kunnen zij, zomin als respons in de liefde, niet afdwingen. Ook politiek is vorm. Esthetiek à la de kunstenaar, het is de kunst van het ivoordraaien à la Bas de Gaay Fortman. Het theatrale, de exposure en de verpakking moeten de inhoud, het authentieke niet overschaduwen, maar deze elementen zijn voor het politieke succes wel onmisbaar geworden. En zijn niet juist de esthetiek, de betrokkenheid, het creatieve en theatrale, de exposure en de verpakking de essenties die het handelen van de kunstenaar, en de resultante daarvan, bepalen!

Het divergeren begint daar, waar de politiek tot compromissen komt. Het ideologische, het ideaal bijstelt tot op het niveau van de democratische haalbaarheid. Zich laat vertalen tot een afspiegeling van de maatschappij en maatschappelijke opvattingen. De kunstenaar echter, maakt niet de afspiegeling, het beeld van de wereld, maar is náár het beeld van de wereld!

Of, zoals de Engelse dichter en schilder Gabriel Rossetti het eens schreef: “Conceptie, mijn jongen, fundamenteel hersenwerk, dat is nou precies waarin kunst zich onderscheidt.”

Kunst is een manier om moed te verzamelen. Kunst is “Effe een leffie doen!” Waaghalzerij, lef, moed, durf. Dat is nodig ook, zeker als je als kunstenaar besluit om jóuw creaties, jouw waarheid, jouw herschepping van gevoelde verbeelding, met anderen te delen. Want alleen voor moed is geen weg onbegaanbaar! En kunst is een ultieme ontdekkingsreis. Of, om het met Simon Vestdijk te zeggen: “De onuitputtelijkheid van kunstwerken berust minder op hun ingewikkelde structuur – alle kunstwerken zijn even ingewikkeld, of even eenvoudig, al naar men het nemen wil – dan op de belofte, dat de ervaring van het ‘nooit zullen kennen’ steeds te hernieuwen zal zijn.”

Politiek en kunst. Zoals een kunstenaar door zijn werk meerwaarde probeert te geven aan de werkelijkheid, zo probeert een politicus door politieke representatie een meerwaarde te geven aan belangenbehartiging en wel door deze te integreren in politieke besluitvorming. Esthetiek als metafoor. Politiek en kunst als creatieve daad. Politiek en kunst als vormen van esthetiek waarin vorm en inhoud samen komen. Politiek zowel als kunst staan voor betrokkenheid en distantie tegelijkertijd. Betrokkenheid vormt het hart van het handelen van de kunstenaar zowel als van het democratische gedachtegoed. Betrokkenheid kan echter alleen goed en adequaat functioneren indien er ook een zekere vorm van distantie is.

En, zoals ik eerder al zei: “Kunstenaars en politici kunnen alleen hun best doen: bijval kunnen zij, zomin als respons in de liefde, niet afdwingen.” Het verschil zit hem hierin: een politicus kan mislukken. Een kunstenaar niet; het is al een succes er een te zijn!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s