het belang van kunst voor onze cultuur

• de kunstlobby, 21 mei 2005
ruimte
“De betekenis van de wetenschap is waarheid; de betekenis van de kunst daarentegen is plezier,” aldus Gotthold Ephraim Lessing, Duits toneelschrijver en – theoreticus (1729 – 1781).

Kunst is te onderscheiden in (combinaties van) de beeldende kunst, theaterkunst, muziek, literatuur en film en TV, al dan niet gebruik makend va multimediale of computertechnieken. Daarnaast heb je ook nog de toegepaste kunsten, zoals grafisch ontwerpen, industrieel ontwerpen, mode en architectuur.

Een cultuur (of subcultuur) is – volgens mij – het complex van zienswijzen, denkwijzen en gewoontes van een bepaalde groep van mensen. De groep kan worden bepaald door geografische grenzen, leeftijdsgrenzen, sociaal/maatschappelijke grenzen en waarschijnlijk nog vele andere aspecten.

Een kunstwerk wordt onder andere bepaald door de plaats en tijd waarin een kunstenaar opgroeit. Met andere woorden: de kunst wordt bepaald door de cultuur. De kunstvormen hebben door de eeuwen heen de zienswijzen en denkwijzen van de mens in zijn tijd uitgedrukt. Zo kan de kunst een signaalfunctie hebben met betrekking tot misstanden in de wereld. Of dienen als een verslag van of reactie op een gebeurtenis. De uiting van de kunstenaar is zijn of haar vertaling van de beleving van het betreffende moment.

De kunst dient als een motor voor veranderingen in de ziens- en denkwijzen van de mens! In een kunstwerk worden gevoelens of ideeën weergegeven. “De schepping van een kunstenaar is en blijft een expressie van menselijkheid, een emotionele reflectie over zichzelf en de wereld, een esthetisch geformuleerde spontaniteit,” schreef Anna Blaman (eigenlijk: Johanna Petronella Vrugt, Nederlands letterkundige (1905 – 1960) ooit. Daarbij hoeft een kunstenaar geen gebruik te maken van penseel of potlood.

Sommige ideeën zijn waarschijnlijk beter uit te drukken met een materie als klei, hout of steen. Of met film, via de muziek of met woorden. Kunst levert een bijdrage op het gebied van het kijken, het registreren en het communiceren, en dan vooral door ervaringen die aangrijpen op je gevoel, meer dan op het verstand. Kunst houdt zich bezig met sensualiteit, actie, schoonheid, en gevoel.

Vergeleken met de invloed van de godsdienst, de wetenschap/techniek of een natuur of menselijke ramp, is de invloed van kunst op het denken en doen van de mensen wellicht gering. De wereld verander je niet of slechts heel geleidelijk door te schilderen en te tekenen. Maar de betekenis van kunst ontstaat daar, waar de beschouwer (de lezer, de kijker, de luisteraar) verbanden moet leggen tussen wat hij weet en wat hij niet weet. Kunst zet je aan het denken. Over de betekenis van het kunstwerk. Over de verhouding tussen het werk en aanschouwer. Over hoe het werk en aanschouwer zich tot elkaar verhouden. Wat betekent de betekenis die ik in het kunstwerk lees voor mij? Hoe verhoud ik me tot wat het werk mij zegt? Verandert het werk mijn verhouding tot mijn omgeving? Zie ik de wereld anders, nu het werk er staat? Verandert het werk mij? Door stelling te nemen ten opzichte van zijn omgeving, provoceert de kunst de passant hetzelfde te doen. De voorbijganger wordt beschouwer. Met Walter Benjamin in gedachten: “verstrooiing wordt aandacht”. Zo creëert kunst ruimte. Ruimte voor ontmoeting van mensen, van opvattingen. En ruimte creëert relatie!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s