Mauthausen liederencyclus

mauthausen.png

Hooglied

O mijn liefde is zoeter dan honing is.
Zoals een bloem het zonlicht het liefste is,
zo lief is hij mij die mijn koning is.
Ik heb hem lief maar niemand weet dat hij mijn liefste is.
Ik heb hem lief maar niemand weet dat hij mijn liefste is.
Ik heb hem lief maar er is niemand die dit weet.
Ik heb hem lief.

O meisjes van Auschwitz,
o meisjes van Dachau,
vertel mij toch waar mijn liefste is,
vertel mij toch waar mijn liefste is,
vertel mij toch waar hij is.
Ik heb hem lief.

We hebben hem vandaag voorbij zien komen,
vanwaar hij kwam, kan hij nog dromen,
maar niemand weet waarheen hij gaan zal.

O mijn liefde die alles verwarmen kan,
zoals mijn hoofd rust in zijn linkerhand,
zoals zijn rechter mij omarmen kan.
Ik heb hem lief maar niemand weet dat hij mijn liefste is.
Ik heb hem lief maar niemand weet dat hij mijn liefste is.
Ik heb hem lief maar er is niemand die dit weet.
Ik heb hem lief.

O meisjes van Mauthausen,
O meisjes van Belsen,
vertel mij toch waar mijn liefste is,
vertel mij toch waar mijn liefste is,
vertel mij toch waar hij is.
Ik heb hem lief.

We hebben hem een gele ster zien dragen,
hij kreeg hier geen antwoord op zijn vragen
en nooit zal hij hier een antwoord krijgen.

O mijn liefde die alles verwarmen kan,
zoals mijn hoofd rust in zijn linkerhand,
zoals zijn rechter mij omarmen kan.
Ik heb hem lief maar niemand weet dat hij mijn liefste is.
Ik heb hem lief maar niemand weet dat hij mijn liefste is.
Ik heb hem lief maar er is niemand die dit weet.
Ik heb hem lief.

Oorspronkelijke titel: Asma Asmaton
M. Theadorakis/Y. Kambanelli/L. Nijgh

Mikis Theodorakis
Mikis Theodorakis is één van de belangrijkste Griekse componisten van de twintigste eeuw. Hij was verzetsstrijder tijdens de Tweede Wereldoorlog en in de periode dat Griekenland een fascistisch regime had. Een verblijf in een concentratiekamp werd omgezet in ballingschap, dankzij de inspanningen van mensen als Leonard Bernstein, Dmitri Sjostakovitsj, Arthur Miller en Harry Belafonte.

In de jaren zestig zette Theodorakis teksten van Iakovos Kambanellis op muziek. De teksten waren afkomstig uit Kambanellis’ memoires aan zijn gevangenschap in het concentratiekamp Mauthausen, tijdens de Tweede Wereldoorlog. De ontroerende en klassiek geworden liederen zijn bijvoorbeeld gezongen door de beroemde Griekse zangeres Maria Farantouri.

In Nederland heeft Liesbeth List deze geschiedenis vertolkt, met prachtig vertaalde teksten door Lenneart Nijgh.

Mauthausen overlevenden
De Mauthausen liederencyclus is zwart of wit. Het verhaal over het kamp Mauthausen gaat over het zwartste zwart uit het bestaan van de mens. De Mauthausen liederen beschrijven het witste wit: de liefde als overwinning op de dood. Iakovos Kambanellis heeft het zwartste zwart aan den lijve meegemaakt en het witste wit beschreven als overwinning daarop.

Het concentratiekamp Mauthausen
Het concentratiekamp Mauthausen werd in augustus 1938, vijf maanden na de annexatie van Oostenrijk door nazi-Duitsland, opgezet met als doel een mannenkamp in het Oostenrijkse gebied te realiseren en gevangeniscapaciteit te bezitten voor de geplande oorlog.

Het gebied rond Mauthausen was vooral geschikt vanwege de aanwezigheid van graniet, zodat de gevangenen tewerkgesteld konden worden voor de winning van bouwmateriaal. Zoals bij de meeste concentratiekampen van de nazi’s waren de verblijf- en arbeidsomstandigheden voor de (met name politieke) gevangenen zeer slecht. Mishandeling, straf, ziekte en honger bepaalden het beeld van alledag. Gevangenen werden doodgeslagen, opgehangen of doodgeschoten. Er was een trap van 186 treden naar de diepte van de granietgroeve, waar menigeen het leven liet. Zieke gevangenen liet men bevriezen, verhongeren of werden gedood met fenolinjecties of gifgas.